Alliksaar’s Russian-language poetry
Three études
Keywords: Artur Alliksaar, textology, Russian, love, Stalinism, “physicists and lyricists”
This article analyzes three Russian-language poems by Artur Alliksaar held in the archives of the Estonian Literary Museum (EKM EKLA, Fond 316; 5:1). The poems are examined both within the context of Alliksaar’s oeuvre and against a broader cultural and social background. The poem dedicated to Galina Serebryakova is analyzed in the context of the Khrushchev Thaw, while the sketch on elementary particles is examined in relation to the debate on “physicists and lyricists”. The reasons for the use of Russian in these texts are also explored.
Mihhail Lotman (b. 1952), PhD, University of Tarty, Institute of Philosophy and Semiotics, Visiting Professor of Semiotics (Jakobi 2, 51003 Tartu); Tallinn University, Professor Emeritus, mihhail.lotman@gmail.com
References
ARHIIVIALLIKAD
Eesti Kirjandusmuuseumi (EKM) Eesti Kultuurilooline Arhiiv (EKLA)
f 316 – Artur Alliksaar
reg 2018/120
KIRJANDUS
Alliksaar, Artur 1943. Kirjaneitsi mälestuseks. – Postimees 24. XII, lk 6.
Alliksaar, Artur 1997. Päikesepillaja. Tartu: Ilmamaa.
Artur Alliksaar mälestustes. Koost Henn-Kaarel Hellat. Tartu: Ilmamaa, 2007.
Barnes, Julian 2019. Aja müra. (Moodne aeg.) Tlk Aet Varik. Tallinn: Varrak.
Dve 2024 = Две свечи. – Новости Семея – Sеmеyainasy 5. III.
https://semeyainasy.media/2024/03/05/dve-svechi/
Ginzburg, Jevgenia 2023. Ränk teekond. Stalini isikukultuse aja kroonikad. Tlk Valdek Kiiver. Tallinn: Varrak.
Hofstadter, Douglas 1979. Gödel, Escher, Bach: An Eternal Golden Braid. New York: Basic Books, Inc.
Jessenin (?) 1926 = „Послание евангелисту Демьяну”. – Сегодня (Рига), № 91а, 26. IV.
Jessenin 1961 = С. А. Есенин, Собрание сочинений в 5 томах. Москва: Гослитиздат.
Jessenin, Sergei 1966. Loojumatu tund. Koost Artur Alliksaar. Tallinn: Eesti Raamat.
Kotjuh, Igor 2014. Arvo Mets – eestlane, uuema vene vabavärsi rajaja. – Looming, nr 10, lk 1340–1343.
Kratkij 1954 = Краткий философский словарь. 4-е издание. Москва: Политиздат.
Kuusk, Piret 2015. Madis Kõiv ja füüsika. – Looming, nr 12, lk 1752−1758.
Kuusk, Piret 2023. Leibniz, (kvant)füüsika ja Madis Kõiv. – Keel, vaim, tunnetus. Analüütilise filosoofia seminar 30+. Toim Bruno Mölder, Jaan Kangilaski. Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus, lk 319−332.
Kuusk, Piret 2025. Finis nihili – vaade lähedalt. – Akadeemia, nr 7, lk 1250−1258.
Merilai, Arne 2024. Artur Alliksaare alliteratiivsed arhetüübid. – Keel ja Kirjandus, nr 6, lk 528–545. https://doi.org/10.54013/kk798a2
Mõistlik, Margit 2023. On raske vaikida ja laulda mul. Raamat Artur Alliksaare elust. Uus, parandatud ja täiendatud trükk. Tallinn: Menu Meedia.
Poletajev 1958 = И. А. Полетаев, Сигнал. О некоторых понятиях кибернетики. Москва: Советское радио.
Poletajev 1959 = И. А. Полетаев, В защиту Юрия. – Комсомольская Правда 11. X.
Poletajev 1998 = И. А. Полетаев, „Военная кибернетика”, или Фрагмент истории отечественной „лженауки”.
http://vivovoco.ibmh.msk.su/VV/PAPERS/BIO/POLETAEV.HTM
Serebrjakova 1989 = Галина Иосифовна Серебрякова, Смерч. – Г. И. Серебрякова, Дело №…. Летопись горького времени: повести, рассказы, статьи, очерки и стихи. Алма-Ата: Жазушы, cc. 6–64. https://vgulage.name/books/n/
Slutski 1959 = Б. И. Слуцкий, Физики и лирики. – Литературная газета, 13. X, c. 1.
Snow, Charles Percy 2017. Kaks kultuuri ja teadusrevolutsioon. – C. P. Snow, Kaks kultuuri ja teadusrevolutsioon. Jerome Kagan. Kolm kultuuri. Loodusteadused, sotsiaalteadused ja humanitaarteadused 21. sajandil. (Avatud Eesti raamat.) Tlk Mart Trummal. Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus, lk 9–56.
Sobolev jt 1955 = С. Л. Соболев, А. И. Китов, А. А. Ляпунов, Основные черты кибернетики. – Вопросы философии, № 4.
Sokolnikova s.d = Гелиана Сокольникова, Воспоминания.
http://chukovskyhouse.ru/izbrannoe/sokolnikova/
Solženitsõn, Aleksander 1963. Üks päev Ivan Denissovitši elus. Tlk Lennart Meri, Enn Sarv. – Loomingu Raamatukogu, nr 11–12. Tallinn: Perioodika.
Solženitsõn, Aleksandr 2024. Gulagi arhipelaag. III–IV. Tlk Helmi Tillemann, Maiga Varik, Harald Rajamets. Tallinn: Postimehe Kirjastus OÜ.
Sommer, Lauri 2022. Toome tuled. Tallinn: Menu.
Tomov and Others v. Russia. Euroopa Inimõiguste Kohus 9. IV 2019. https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-192209%22]}
Volkov, Solomon 1979. Testimony: The memoirs of Dmitri Shostakovich. Tlk Antonina W. Bouis. London–Boston: Faber&Faber.
Wiener, Norbert 1948. Cybernetics: Or Control and Communication in the Animal and the Machine. Paris: Hermann & Cie; Cambridge: MIT Press.
Üleliiduline nõupidamine 1961 = Üleliiduline nõupidamine ideoloogilise töö küsimustes. – Sirp ja Vasar 29. XII, lk 2.