Multilingualism and memory in Reijo Roos’s poetry collection tere kas tohib / tere kas võisõ
Keywords: multilingualism; translanguaging; memory; sites of memory; Võro language; Baltic Sea; translation strategies; Finnish-Estonian relations.
Reijo Roos is an Estonian-Finnish writer of the younger generation and founder of the youth section of the Estonian Writers’ Union. He grew up in a bilingual family. In 2022, he published his first poetry collection kured kotkad kajakad (“cranes eagles seagulls”), followed in 2023 by the bilingual collection tere kas tohib / tere kas võisõ (“hello, may I”). The latter contains Roos’s original Estonian poems, accompanied by parallel translations into Võro language by Triinu Laan.
This article analyzes tere kas tohib / tere kas võisõ (2023), demonstrating the linguistic means by which multilingualism is constructed in these texts, how it functions as a mnemonic mechanism in poetry, and how it shapes a linguistic-environmental memory space. The theoretical framework draws on the concepts of code-switching, code-mixing and translanguaging as discussed by Till Dembeck and Ofelia García, Pierre Nora’s notion of lieux de mémoire, and Steve Mentz’s understanding of water as a poetic carrier of history and memory.
Empirically, the article distinguishes between code-switching (e.g., Finnish phrases within Estonian texts) and translanguaging (expressions such as “pressbyrånid”, which combine a Swedish stem with Estonian morphology). A distinctive form of multilingual expression emerges in the “keyboard-written language”, which arises when bodily experience and digital writing merge in mobile-phone communication. The analysis also shows how translanguaging produces a hybrid language that does not belong to any single linguistic system (e.g., in the poem elias lönnrot). The analysis of the Võro translations reveals strategies for preserving multilingual effects in translation and discusses translational nuances, such as the capacity of Võro to convey a distinctly warmer tone.
In analyzing the section isapoolne suguvõsa / esä hõim (“paternal lineage”), the article shows how motifs of the sea voyage and the Baltic Sea function as sites of memory in Roos’s poetry, activating layers of childhood, family, and the intertwined histories of two nations (e.g., the Aku Ankka comic as a site of Finnish generational memory; Iku-Turso as a reference to Finnish mythology and history; and travel between Finland and Estonia as a shared site of memory). The final analysis demonstrates that the sea in Roos’s poetry is simultaneously a boundary and a connector, an environmental “archive” that carries both personal and collective histories, while the fluidity of languages reflects the same dynamic. The article’s contribution lies in connecting the poetic function of multilingualism with analytical frameworks drawn from memory studies.
Aigi Heero (b. 1971), PhD, Tallinn University, School of Humanities, Associate Professor of German and Didactics; Researcher (Narva mnt 25, 10120 Tallinn), aheero@tlu.ee
References
VEEBIVARAD
Bender, Reet 2023. Entel-tentel-trikatrei-kümmel-pirte-kardavoi. Baltisaksa-eesti-läti mälupaigad. Inauguratsiooniloeng. 9. III.
https://uttv.ee/naita?id=34227&sessioon=13878622470402649021
Eesti slängi sõnaraamat. SlangZone.net. https://www.slangzone.net/et
Võro-eesti-võro sõnaraamat. Võro Instituut.
https://synaq.org/index.php?vaade=raamat&syna=&suund=ev
KIRJANDUS
Arnshav, Mirja; McWilliams, Anna 2015. Stalins ubåtar. En arkeologisk undersökning av vraken efter S7 och SC-305. (Södertörn Archaeological Studies 11. Södertörn Academic Studies 63.) Huddinge: Södertörns Högskola.
Barber, Jesse 2022. Binding monsters in Swedish-speaking Finland, Scandinavia, Finland, and Karelia: A case study from Åland. – RMN Newsletter, kd 17, lk 55–64.
Bender, Reet 2022. Deutschbaltische Erinnerungsorte am Beispiel des Kartenspiels Baltisches Heimatquartett von Otto Pirang. – Deutsch-Baltisches Jahrbuch. Jahrbuch des baltischen Deutschtums, kd 69–70 (2022–2023), lk 173−200.
Dembeck, Till 2017. Sprachwechsel/Sprachmischung. – Literatur und Mehrsprachigkeit. Ein Handbuch. Toim T. Dembeck, Rolf Parr. Tübingen: Narr Francke Attempto, lk 125–166.
Erll, Astrid 2024. Transculturality and the eco-logic of memory. – Memory Studies Review, kd 1, nr 1, lk 17–35. https://doi.org/10.1163/29498902-20240002
García, Ofelia 2009. Bilingual Education in the 21st Century: A Global Perspective. Malden–Oxford: Wiley-Blackwell.
García, Ofelia; Wei, Li 2014. Translanguaging: Language, Bilingualism and Education. Basingstoke: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137385765
Hyyppä, Aki 2021. Lukemisen juhlaa! Aku Ankka-lehti 70 vuotta Suomessa. – Helsingin Sanomain Säätiö. Vuosikertomus 2021. https://www.hssaatio.fi/vuosikertomus-2021/aku-ankka-lehti-70-vuotta-suomessa/
Jauhiainen, Jussi S. 2020. Soome sillad risti ja põiki. Hargmaisus, Soome ja Eesti. – Mobiilsus, ränne ja hargmaised kontaktid Eesti ja Soome vahel. Toim Rolle Alho, Kaja Kumer-Haukanõmm. Turku: Siirtolaisuusinstituutti, lk 227–237.
Jekimov, Kristjan 2014. Koomiksi semiootika: pildi ja teksti probleem Narratiivsus piltides näitel. Bakalaureusetöö. Tartu Ülikool, semiootika osakond.
http://hdl.handle.net/10062/44046
Jõerand, Saara-Liis 2024. Ortograafia stilistilise vahendina Eesti nüüdisluules. Magistritöö. Tartu Ülikool, eesti ja üldkeeleteaduse instituut.
https://hdl.handle.net/10062/102020
Kaljundi, Linda; Plath, Ulrike 2017. Eesti ajalookirjutus põimitud perspektiivist. – Tuna. Ajalookultuuri ajakiri, nr 1, lk 2–6.
Kazanas, Stephanie A.; Altarriba, Jeanette; Amoretti, Frida S. 2025. Multilingualism and memory. – The Encyclopedia of Applied Linguistics (Bilingualism and Multilingualism). Toim Carol A. Chapelle, Danuta Gabryś-Barker.
https://doi.org/10.1002/9781405198431.wbeal1448.pub2
Kilkku, Riitta 2021. Reijo Roos: Sinisild / Sinisilta. Tuglas-Seura.
https://tuglas.fi/sinisild-/-sinisilta
Kontturi, Katja 2022. ’You grow up to be a Duck fan in your mother’s womb’: The bond between Finnish people and Donald Duck. – Interpreting and Experiencing Disney: Mediating the Mouse. Toim Priscilla Hobbs. Bristol: Intellect, lk 40–50. https://doi.org/10.1386/9781789384741_2
Kotjuh, Igor 2025. Rahvuskultuurilisest enesemääratlemisest eesti kirjandusloos. Igor Severjanini hübriididentiteedi peegeldus luulekogus Klassikalised roosid (1931). – Methis. Studia humaniora Estonica, kd 28, nr 35, lk 267−289.
https://doi.org/10.7592/methis.v28i35.25578
Kramsch, Claire 2014. Language and Culture. – AILA Review, kd 27, nr 1, lk 30–55. https://doi.org/10.1075/aila.27.02kra
Käär, Riste Sofie 2024. Tere, tohib küll. – Värske Rõhk, nr 88, lk 104–108.
Laak, Marin; Viires, Piret 2019. Kirjandus ja digitaalne tehnoloogia. – Methis. Studia humaniora Estonica, kd 18, nr 23, lk 129−147.
https://doi.org/10.7592/methis.v18i23.14803
Laanes, Eneken 2024. Katja Petrowskaja’s translational poetics of memory. – New German Critique, kd 51, nr 2 (152), lk 51–78.
https://doi.org/10.1215/0094033x-11165784
Laaniste, Mari 2001a. Lühiülevaade eesti koomiksi ajaloost I. − Vikerkaar, nr 1, lk 77–85.
Laaniste, Mari 2001b. Lühiülevaade eesti koomiksi ajaloost II. − Vikerkaar, nr 4, lk 75–85.
Laar, Mart 2024. Miks tegeleda Eesti mälupaikadega? – Akadeemia, nr 2, lk 235–249.
Lennon, Brian 2010. In Babel’s Shadow: Multilingual Literatures, Monolingual States. Minneapolis: University of Minnesota Press. https://doi.org/10.5749/9780816673537
Leppik, Lea 2016. Tartu ülikool kui eestlaste mälupaik. – Ajalooline Ajakiri, nr 2 (156), lk 245–264. https://doi.org/10.12697/AA.2016.2.05
Linno, Saara-Lotta; Lukas, Liina 2023. Multilingualism in Estonian poetry. – Folklore. Electronic Journal of Folklore, kd 90, lk 81−108.
https://doi.org/10.7592/FEJF2023.90.linno_lukas
Locher, Miriam A. 2017. Multilingualism in fiction. – Pragmatics of Fiction. Toim M. A. Locher, Andreas H. Jucker. Berlin–Boston: De Gruyter Mouton, lk 297–328. https://doi.org/10.1515/9783110431094-010
Lõhmus, Alo 2024. Millal jõudis Miki-Hiir Eestisse? – Imeline Ajalugu 3. I. https://www.imelineajalugu.ee/lood/2024/01/03/millal-joudis-miki-hiir-eestisse
Läks, Helena 2024. Where are you going, Estonian lit? – Estonian Literary Magazine, nr 1. http://elm.estinst.ee/reflections/where-are-you-going-estonian-lit/
Marian, Viorica; Kaushanskaya, Margarita 2007. Language context guides memory content. – Psychonomic Bulletin & Review, kd 14, lk 925–933.
https://doi.org/10.3758/BF03194123
Mentz, Steve 2022. A poetics of planetary water: The blue humanities after John Gillis. – Coastal Studies & Society, kd 2, nr 1, lk 137–152.
https://doi.org/10.1177/26349817221133199
Mikkilä, Elina 2020. Literary biographies without a fixed linguistic abode. – Folklore. Electronic Journal of Folklore, kd 79, lk 91–114.
https://doi.org/10.7592/FEJF2020.79.MIKKILA
Nora, Pierre 1984–1992. Les Lieux de mémoire. Kd 1: La République (1984), kd 2: La Nation (1986), kd 3: Les France (1992). Paris: Gallimard.
North, Michael 2014. The sea as site of memory: The Danish sound and the Dardanelles in comparison. – Revista Română de Studii Baltice și Nordice / The Romanian Journal for Baltic and Nordic Studies, kd 6, nr 1, lk 65–79. https://doi.org/10.53604/rjbns.v6i1_3
Roos, Reijo 2021. Eessõna. – Sinisild / Sinisilta. Eesti- ja soomekeelne luuleantoloogia / Viron- ja suomenkielinen runoantologia. Toim R. Roos. Talsingi: IlmaPress, lk 5–6.
Roos, Reijo 2022. kured kotkad kajakad. Talsingi: Näo Kirik.
Roos, Reijo 2023a. tere kas tohib / tere kas võisõ. Talsingi: Varrak.
Roos, Reijo 2023b. Reijo Roosi eesti- ja võrokeelne luulekogu tere kas tohib / tere kas võisõ. – Hooandja.
https://web.archive.org/web/20230526070833/https://www.hooandja.ee/projekt/reijo-roosi-luulekogu
Rooste, Jürgen 2021. Sillaehitajad-partisanid. Lühike eesti-soome luulelugu ühelt siiralt sõjakirjasaatjalt. – Sinisild / Sinisilta. Eesti- ja soomekeelne luuleantoloogia / Viron- ja suomenkielinen runoantologia. Toim Reijo Roos. Talsingi: IlmaPress, lk 132–138.
Saagpakk, Maris 2023. Mitmekultuurilisuse pädevuse toetamine saksa keele tunnis virtuaalprojekti Mets kui mälupaik Saksamaal, Eestis ja Sri Lankal näitel. – Philologia Estonica Tallinnensis, kd 8, lk 226−251. https://doi.org/10.22601/PET.2023.08.09
Sakova, Aija 2022. Eestivene kirjanduse rahvusülene või mitmerahvuseline subjekt: Igor Kotjuhi juhtum. – Isamaa ja emakeele vahel. Etüüde Eesti venekeelsest nüüdiskirjandusest. Toim Igor Kotjuh, Aare Pilv, Piret Viires. Tallinn: Nüüdiskultuuri uurimise töörühm, lk 120−127.
Sinisild / Sinisilta. Eesti- ja soomekeelne luuleantoloogia / Viron- ja suomenkielinen runoantologia. Toim Reijo Roos. Talsingi: IlmaPress.
Susi, Joosep 2022. Kuidas tähendab nüüdisvärss? Vestlusringis Jaak Põldmäe 80. sünniaastapäevale pühendatud sümpoosionil arutleti nüüdisluule värsikasutuse üle. – Sirp 25. XI, lk 29–30. https://www.sirp.ee/kuidas-tahendab-nuudisvarss/
Zemanek, Evi; Willms, Weertje 2014. Polyglotte Texte – Einleitung. – Komparatistik Online, kd 2, lk 7–17.
https://www.komparatistik-online.de/index.php/komparatistik_online/article/view/133
Zetterberg, Seppo 2017. Rändajad Soome sillal. Kontaktid üle Soome lahe 19. sajandil. Tlk Sirje Olesk. Tallinn: Varrak.
Tender, Tõnu; Soosaar, Sven-Erik 2017. Soome-Eesti keelesild XXI sajandil. – Keel ja Kirjandus, nr 10, lk 753–770. https://doi.org/10.54013/kk719a2
Tiits, Maiken 2023. Reijo Roos: nooremana tahtsin olla rändaja nagu Nuuskmõmmik. – ERR Kultuuriportaal 10. V. https://kultuur.err.ee/1608971116/reijo-roos-nooremana-tahtsin-olla-randaja-nagu-nuuskmommik
Undusk, Jaan 2011. Mälupaik Tallinn. Mõtteid tema siluetist. – Tuna. Ajalookultuuri ajakiri, nr 2, lk 2–17.
Undusk, Jaan 2015. Mälupaik sinepigaas. Esimene maailmasõda, keemiarelv ja kirjandus. – Looming, nr 9, lk 1300–1319; nr 10, lk 1454–1473.
Urmet, Jaak 2023. Luuletaja ja lullitaja. – Looming, nr 11, lk 1580–1582.
Vahter, Tauno 2001. Disney Eestis. – Eesti Ekspress. Areen, 10. V, lk 25.
Vlasta, Sandra 2022. Postmemory and migration in contemporary multilingual literature by Tomer Gardi, Katja Petrowskaja and Igiaba Scego. – Novecento Transnazionale. Letterature, Arti E Culture, kd 6, lk 198–209.
https://doi.org/10.13133/2532-1994/17561